F akkoord

Regelmatig krijg ik de vraag van leerlingen of je naar je handen mag kijken, wanneer je aan het pianospelen bent. Vooral wanneer je tijdens het spelen de bladmuziek leest, lijkt het niet handig om dan naar je handen te kijken. Ik heb zelfs een leerling die vertelde dat zijn vorige docent het verboden had om naar zijn handen te kijken tijdens het spelen!

 

Op gevoel

Op je gevoel kunnen spelen, dus zonder naar je handen te kijken, is heel handig. Het is dan ook zeker een goed idee om jezelf daarin te trainen. Alleen zal het je vaak niet gelijk lukken. Het is dan prima eerst wel naar je hand(en) te kijken om te controleren of je het goed doet. Of je bewegingen goed zijn. Probeer dan je aandacht te verleggen naar hoe het aanvoelt terwijl je kijkt. Probeer het daarna zonder te kijken nog eens.

Slim gebruiken

Je merkt waarschijnlijk al dat ik het niet eens ben met de docent die een leerling verbiedt om naar zijn handen te kijken. Piano spelen is moeilijk, en alles wat je kan helpen om het beter te doen, moet je slim gebruiken! Het bovenstaande is daar 1 voorbeeld van, maar er zijn meer situaties te bedenken waarbij het handig is om naar je hand(en) te kijken.

Luisteren

Zo had ik deze week een leerling op les die moeite had met het spelen van 1 maat. Ze wist precies wat ze moest doen, en erg moeilijk was het niet, maar haar vingers leken een ander plan te hebben. Na een paar keer dezelfde maat te hebben gespeeld, bleef het mis gaan.
“Ken je die maat nu uit je hoofd?” vroeg ik haar. Ja, ze had hem nu zo vaak gespeeld, ze wist precies wat er stond. “Speel het dan eens uit je hoofd en kijk goed naar je rechterhand”. (Bij de rechterhand ging het steeds fout.) Toen lukte het wél! Als je kijkt naar je hand, luistert die beter naar je! 😉

Aandacht

Natuurlijk kan je hand niet echt “luisteren”. Dat het werkt komt doordat je nog beter je aandacht geeft aan het probleem. Terwijl je kijkt heb je zelf een beeld in gedachten wat je vingers moeten gaan doen en kun je ze beter sturen. Je wordt niet afgeleid door het kijken naar de noten. En doordat je focus heel precies is, lukt het beter om doen wat je wilt.

Sprongen

Er zijn ook situaties denkbaar, die niet handig zijn om op gevoel te spelen. Denk bijvoorbeeld aan het maken van grote sprongen met je hand. Grote sprongen zijn lastig in te schatten, zeker als je nog niet zo heel ervaren ermee bent. Het is wel te leren, er zijn immers ook blinde pianisten die het kunnen, maar eenvoudig is het niet. Het risico dat je er net naast belandt, is best groot. Je ogen gebruiken om dat te voorkomen, vind ik dan ook alleen maar verstandig!

Niet kijken naar je handen!

Toch moet je dan niet kijken naar je handen! Dat klinkt waarschijnlijk tegenstrijdig, maar eigenlijk is het logisch. In zo’n situatie moet je niet kijken naar je handen, maar naar de toets waar je naartoe moet. Je hand volgt dan automatisch je ogen en komt op de juiste toets terecht. Eigenlijk net als met autorijden of fietsen: je kijkt waar je naartoe moet en niet naar je handen op het stuur. Als je kijkt naar je handen, gaat het fout!

Conclusie

Piano spelen is een complexe bezigheid die veel van je vergt. (Dat geldt overigens voor het bespelen van alle instrumenten.) Eigenlijk ben je continu aan het multitasken, en dat is iets waar een mens niet voor gemaakt is, en niet goed kan. Belangrijk is daarom dat je steeds je aandacht brengt naar die plek waar je hem het hardste nodig hebt. Je ogen kun je daarbij goed gebruiken. Dat zou ik je dan ook zeker aanraden! Niet alleen maar kijken naar je bladmuziek. Ook niet alleen maar naar je handen kijken. Bedenk per situatie waar je ogen het meest nodig zijn, en gebruik ze daarvoor!

Iedereen die muziek maakt, zou een repertoirelijst moeten hebben. Oké, je moet natuurlijk niets, maar het is wel zinvol! Misschien denk je: “Ik ga toch niet optreden, dus waarom zou ik?” Maar zelfs dan heeft het zijn nut wel degelijk!

 

De voordelen

Het is altijd handig als je een aantal stukken paraat hebt die je goed kunt spelen. Wanneer er een gelegenheid zich voordoet, heb je altijd een stuk om te laten horen. Dat hoeft niet persé een optreden te zijn.
-Misschien vraagt een familielid of vriend of je iets wilt spelen.
-Je komt ergens waar een mooi instrument staat waar je op mag spelen.
Je zal veel sneller iets laten horen als je weet dat je een stuk goed kan spelen!

 

Zelfvertrouwen

Zelfs als je alleen maar voor je eigen plezier muziek wilt maken, en eigenlijk niet aan wie dan ook iets wilt laten horen, is het goed om een repertoirelijst te maken. Want als dit op jou van toepassing is, heb je zeer waarschijnlijk weinig zelfvertrouwen. Het maken van een lijst betekent dat je nadenkt over wat je al kan. En dat geeft je zicht op wat je bereikt hebt. Ook al stelt het voor jouw gevoel misschien niet zoveel voor, je hebt het toch maar geleerd en daar mag je trots op zijn! Goed voor je zelfvertrouwen!

 

Goed voor minder goede dagen

We hebben allemaal wel eens dat je niet genoeg energie hebt om fanatiek op een nieuw stuk te studeren. Op dit soort dagen is het ideaal om aan je repertoire te werken. Het spelen van stukken die je al in je vingers hebt, gééft je vaak weer energie!

 

Tips

Als je nu overtuigd bent van het nut van zo’n repertoirelijst, wil je wellicht nog wat tips hoe je er 1 maakt en hoe je ermee omgaat. Want: hoe pak je dat aan?

 

Hoe maak je een repertoirelijst

De meeste van mijn leerlingen hebben een schriftje voor aantekeningen en huiswerk. Op de laatste bladzijde schrijven we de repertoirelijst. Wanneer je zelf niet werkt met een schrift, pak dan een stuk papier, gebruik dat ervoor, en zorg ervoor dat je die in het zicht hebt liggen wanneer je gaat studeren.

 

Wat zet je erop

Begin met onder elkaar te nummeren van 1 t/m 10. Ga bedenken welke stukken je al kan spelen. Kies daaruit de stukken die je het leukste vindt om te doen en schrijf ze in willekeurige volgorde op. Het hoeven er niet gelijk 10 te zijn, maar misschien lukt het je om er 5 op te zetten?

 

Wensen

Het lijstje aanvullen kan je op verschillende manieren doen:
-Misschien is er een stuk wat je graag wilt leren spelen, maar wat je nog niet beheerst. Zet die onderop.
-Stukken die je erbij leert en die je leuk vindt, kun je er later ook altijd nog bij schrijven.
Wanneer je lijstje vol is, zijn er wellicht stukken die je er ondertussen af wilt halen omdat je ze niet meer zo leuk vindt. Maar meer dan 10 stukken mag natuurlijk ook!

 

Speciale gelegenheden

Je kunt ook nog wat plek reserveren, naast de 10 “gewone” stukken, voor speciale gelegenheden. Denk aan verjaardagen, en feesten als Sinterklaas, Kerst, enz.
Je kan die al gelijk invullen, of je wacht totdat je met dat soort stukken aan de slag wilt.

 

En dan…

Je hebt een mooie lijst van stukken die je kan spelen. De uitdaging is dan dat je die stukken ook over een paar maanden nog goed kan spelen. Daar is wel wat “onderhoud” voor nodig! Bijna iedereen worstelt met tijd: het is voor veruit de meeste mensen lastig om de tijd te vinden om trouw te studeren. Als je dan ook die stukken van je repertoirelijst moet blijven oefenen, lijkt dat wellicht een zware opgave. Maar dat hoeft het niet te zijn!

 

Onderhoud

Een stuk wat je goed in je vingers hebt en al jaren speelt, vergeet je niet zo snel meer. Maar een stuk waar je relatief kortgeleden mee bezig geweest bent, ben je al snel weer (gedeeltelijk) kwijt als je het niet blijft herhalen. Dat komt doordat het dan nog niet goed genoeg in je lange termijngeheugen is opgeslagen. Om ervoor te zorgen dat je goed kan blijven spelen, moet je het dus regelmatig herhalen zodat het goed in je lange termijngeheugen komt.

 

Speel er 1 per dag

Dat herhalen hoeft niet veel werk te zijn. Als je het lijstje bij de hand houdt, en elke keer als je studeert er 1 van herhaalt, heb je ze als het goed is in 2 weken tijd allemaal wel weer een keer gedaan. Vaak is 1 of 2 keer doorspelen al voldoende, dus het kost je maar een paar minuten. Je kan ermee beginnen en het gebruiken om in te spelen. Of juist ermee eindigen omdat je het leuk vindt. Of allebei…

Als je lijstje zo lang is dat je het niet in 2 weken haalt, dan kan je de stukken die je al heel lang speelt wat minder vaak herhalen.

 

Of speel ze allemaal

Misschien heb je wel een vaste dag in de week waarvan je weet dat je door vermoeidheid moeite hebt om iets nieuws in je op te nemen. Gebruik die dag dan om je repertoirelijst eens (grotendeels) door te spelen. Je bent dan toch heel zinvol aan het studeren en het kost je veel minder energie. Het geeft je dan ook nog een goed gevoel, dat je toch gestudeerd hebt, terwijl je anders het misschien had overgeslagen.

 

Tijdens de les

Met mijn eigen leerlingen spreek ik vaak 1 stuk van hun repertoirelijst af die ze de volgende week laten horen. Dat schrijf ik dan ook in het schriftje bij het huiswerk. Dat klinkt je misschien wel erg schools in de oren, maar het werkt wel! Zo blijven de leerlingen (en ikzelf!) eraan denken dat we die stukken wel moeten bijhouden! En het is voor de leerling fijn om een stuk te laten horen waar hij/zij zich vertrouwd mee voelt!

 

Heb jij al een repertoirelijst? Ik hoop dat je er snel mee aan de slag gaat!

tips om te lerenOm uit te blinken in een sport, moet je hard trainen. Om uit te blinken in muziek maken, moet je hard studeren. Maar niet alleen hoe hard je studeert of traint zorgt ervoor dat je goed wordt. Het is net zo belangrijk, misschien nog wel belangrijker, hoe slim je traint of studeert! Wat dat betreft kunnen wij muzikanten vaak nog veel van sporters leren…

 

Voetbal

Voetbal is niet mijn favoriete sport. Als kind vond ik het vreselijk, en nog steeds ben ik geen fan. Ik weet nog goed dat mijn vader, die anders altijd heel inschikkelijk was wat betreft televisieprogramma’s kijken, op zondagavond onverbiddelijk was. Dan kwam voetbal (Studio Sport) en was de tv voor hem. Tot groot ongenoegen van mijn zus en mij! Trouwens, ook mijn moeder werd er niet enthousiast van.

 

 

Inzichten

Wat ik wel in de loop der jaren ben gaan waarderen is de enorme toewijding die elke topsporter heeft voor zijn/haar sport. Ik zie altijd veel overeenkomsten tussen sporters en musici. En omdat er in de topsport veel meer onderzoek gedaan wordt naar hoe je het beste sporters kunt begeleiden en trainen dan in de muziekwereld, maak ik vaak dankbaar gebruik van de inzichten die daarmee opgedaan worden. Ik vind het ook leuk om te kijken hoe je die inzichten op muziek studeren toe kunt passen.

 

 

Even terug naar het voetbal.

Heb jij je wel eens afgevraagd hoe het komt dat er zoveel goede voetballers zijn in Brazilië en Argentinië? Ik eerlijk gezegd niet, al was zelfs mij dat wel eens opgevallen 😉
Daar is dus onderzoek naar gedaan, hoorde ik eerder deze week. En als ik dat hoor, ben ik wel weer nieuwsgierig, ook al gaat het om voetbal!

 

 

Futsal

Ze hadden vooral naar Brazilië gekeken. Wat opviel was dat kinderen daar heel veel Futsal spelen (zaalvoetbal). En het talent wat daar ontdekt wordt, halen ze niet gelijk naar het grote voetbalveld. Want het Futsal blijkt een ideale kweekvijver om voetbaltalent verder te ontwikkelen.

 

 

Kleiner is beter

Er zitten veel voordelen aan het Futsal:
-Het is met minder spelers, dus je krijgt vaker de bal en hebt daardoor meer oefen momenten
-Het veld is kleiner, daardoor heb je je tegenstanders steeds bovenop je lip zitten en word je gedwongen om snel te reageren
-Balcontrole is heel belangrijk
-Door het kleinere veld heb je ook beter overzicht over het hele spel, wat goed is voor je tactische inzicht
Al deze vaardigheden komen later goed van pas op het grote voetbalveld!

 

 

Hoe vertaal je dat naar muziek?

Het belangrijke inzicht wat je uit dit verhaal kunt halen, is dat als je iets kleiner maakt, je er intensiever mee bezig bent. Daardoor leer je het beter: je maakt minder fouten en ziet veel meer de details en je ontwikkelt je motorische geheugen veel beter door de vele herhalingen.

 

 

Maak het kleiner

Hoe bedoel ik dat?
Als je een muziekstuk aan het studeren bent en je speelt het steeds vanaf het begin tot het eind, dan zullen de moeilijke gedeeltes altijd moeilijk blijven. Je bent te globaal bezig, onthoud niet precies de details, en de moeilijke stukjes oefen je te weinig.

 

 

In de praktijk

De beste manier om een muziekstuk te oefenen is om het in kleine stukjes te doen. Kies (afhankelijk van het aantal noten die er in 1 maat staan), 1 of 2 maten en herhaal die net zo vaak totdat je ze 3 keer achter elkaar foutloos kunt spelen. Ga dan pas door naar het volgende stukje. Vergeet daarbij de overgang van de ene maat naar de volgende niet goed te oefenen! Het lijkt misschien dat je op die manier maar heel langzaam vooruit gaat, maar het tegendeel is waar! En kan je een stuk al goed spelen op een paar moeilijke maten na? Dan pak je steeds weer die moeilijke maten apart en speel je die net zolang totdat ook die goed gaan!

Succes verzekerd!

Veel sudeerplezier!

Hoe snel je vooruitgaat als je muziek studeert, hangt van meerdere dingen af. Sommige omstandigheden heb je niet in de hand. De hoeveelheid tijd die je erin steekt, is natuurlijk belangrijk. Toch is dat niet het enige wat bepaalt hoe snel je vorderingen maakt. De manier waarop je het studeren aanpakt is zelfs nog belangrijker. Hoeveel tijd jij hebt om te studeren is iets waar ik geen invloed op heb. Maar ik kan je wel 2 tips geven waar ook jij profijt van kan hebben, als je ze toepast. Nieuwsgierig wat die tips zijn? Ik zal je alvast verklappen dat het te maken heeft met succes ervaringen…

 

Winnen

Uit onderzoek blijkt dat je na een win-ervaring een veel grotere kans hebt dat je de volgende keer weer wint. Door te winnen (een succeservaring) verandert er iets in je hersenen, waardoor je beter gaat presteren. Het grappige is wel, dat het eigenlijk niet zoveel uitmaakt hoe het komt dat je die eerste keer gewonnen hebt. Ook als je wat hulp hebt gehad, of als je tegenstander gewoon niet sterk was; het effect blijft hetzelfde. Andersom geldt ook: als je verliest, wordt de kans veel groter dat je daarna ook weer verliest.

(Hmm, en ik altijd maar vol blijven houden naar mijn kinderen toe, dat meedoen belangrijker is dan winnen… Zat ik er dan toch naast?)

Maar muziek studeren is geen wedstrijd…

Dat klopt. Maar als je jezelf wilt verbeteren, kun je wel het principe van winnen gebruiken. Als je voor jezelf een doel stelt, en je haalt dat doel, dan voelt het als een overwinning! Je bent dan weer beter toegerust om je volgende doel te behalen. Zo kom je in de “Winning Mood!” en ga je lekker vooruit!

 

Het kan ook tegen je werken

Want helaas werkt het ook weer andersom. Haal je je doel niet, dan wordt de kans groter dat je ook het volgende doel niet haalt. Het is dus belangrijk dat je een doel kiest wat wel haalbaar is! Liever een kleiner doel wat je haalt, dan een groter doel wat je mist.

 

2 tips

Daarom nu 2 praktische tips om ervoor te zorgen dat je succes ervaring op succes ervaring stapelt!

1: Breek een groot doel in kleine stukjes. Vaak een klein doel halen helpt je vooruit en houd je gemotiveerd. Terwijl 1 groot doel je die boost maar 1 keer geeft, en het is ook nog eens veel moeilijker te halen!

2: Zorg dat je doel haalbaar is! Als je te veel van jezelf vraagt, waardoor je het doel niet haalt, maak je het voor jezelf alleen maar moeilijker. Voor je het weet heb je geen motivatie meer en geef je de moed op. Dat is natuurlijk niet de bedoeling, en ook niet nodig!

 

Voorbeeld

Ik sprak deze week via Skype een leerling die vertelde dat ze niet zoveel geoefend had als dat ze eigenlijk had willen doen. Ze zat niet zo lekker in haar vel, en was ook pas met een nieuwe baan gestart. Daardoor had ze ’s avonds nog maar weinig energie en zag ze er tegenop om dan piano te gaan studeren. Op de bank naar de televisie kijken bleek een stuk aanlokkelijker. Maar eigenlijk voelde ze zich daar dan ook wel weer schuldig over.

 

Herken je het patroon?

-Het doel is te groot: een nieuw stuk gaan instuderen op een moment waarop je dat gewoon niet trekt.
-Vervolgens haal je het doel niet: je gaat toch maar tv kijken i.p.v. piano spelen
-Het blijft aan je knagen: wat slecht dat ik niet gestudeerd heb. Zie je wel, het wordt nooit wat….

Weg motivatie!

 

Doorbreek dat patroon!

Wat is wel haalbaar wanneer je moe bent. Bijvoorbeeld: 10 minuten piano spelen, geen nieuw stuk, maar een al eerder gestudeerd stuk wat niet zoveel moeite kost. In het weekend, wanneer je energie het wel toelaat, aan een nieuw stuk gaan beginnen.

Wat gebeurt er dan:
-Je haalt je doel
-Je bent met pianospelen bezig, dus je gaat (al is het maar een klein beetje) wel vooruit
-Je voelt je een stuk beter over jezelf: je bent toch zinvol bezig geweest
-Je blijft gemotiveerd en houdt er plezier in
-Daardoor ga je weer met goede moed aan je volgende doel werken, en haal je die ook

Veel beter!

 

Dus…

-Breek een groot doel in kleine stukjes
-Zorg dat je elk doel haalt
Het werkt echt
Probeer maar 😉

Veel studeerplezier!

In mijn vorige blog had ik het over het mentale gedeelte van muziek maken. Hoe belangrijk dat is! Want meestal lukt het thuis prima, maar wanneer je heel graag iets moois aan publiek (of je docent) wil laten horen, wordt het ineens veel moeilijker! Door de stress reageert je lichaam en je denken anders, dan in ontspanning. Dat zorgt voor ongemakkelijke gevoelens die je aardig in de weg kunnen zitten!

 

 

 

Ontspannen

Het liefst wil je onbevangen en ontspannen spelen, ook wanneer je publiek hebt. Maar doordat de situatie anders is dan wanneer je thuis aan het studeren bent, vraagt het om een andere aanpak. De druk is groter, en daardoor kun je niet net zo ontspannen zijn. Dat is een feit waar je niets aan kunt doen. Waar je wel wat aan kunt doen is leren met die spanning om te gaan en het positief te benaderen.

 

Focus

Om een goede prestatie onder druk te kunnen leveren, moet je een goede focus houden. Belangrijk hiervoor is dat je basis goed is: een goede nachtrust, gezond eten, voldoende drinken en bewegen. Je weet zelf ook wel dat als je niet lekker in je vel steekt, het moeilijker is om je te concentreren. Maar zelfs als dit allemaal in orde is, valt het niet mee om je te blijven concentreren op wat je aan het doen bent tijdens een optreden!

 

Tijdens studeren heb je een andere focus

Tijdens het studeren let je goed op of je geen fouten maakt. En als je ze maakt, probeer je ze te verbeteren. Dat is logisch en heel zinvol: op die manier wordt je steeds beter! Maar het betekent wel dat je heel erg gewend bent om je te focussen op de fouten die je maakt. Het is een gewoonte. Die gewoonte is prima tijdens het studeren, maar heel onwenselijk wanneer je aan het optreden bent!

 

Afdwalen

Wanneer je aan het optreden bent, wil je het liefste in een “Flow ” terecht komen. Daar bedoel ik mee dat het allemaal goed voelt, en dat je helemaal in de muziek opgaat. De realiteit is helaas vaak dat je aan allerlei dingen gaat denken die je afleiden. Dat komt doordat je door de stress heel snel kan denken en heel alert bent. Je denkt na over ieder foutje dat je maakt (dat ben je immers gewend!). En, in plaats van te focussen op wat je aan het doen bent, ga je je afvragen wat de mensen in het publiek van je optreden vinden. Of je denkt: “als ik die fout daar nou maar niet weer maak!” (Waardoor je juist de kans vergroot dat je hem wel maakt!). Of je ziet iets in het publiek bewegen en raakt daardoor afgeleid. Weg Flow…..

Allemaal dingen die je niet wilt!

 

Loslaten en ervoor gaan!

Hoe raar het ook klinkt, maar hoe meer je de controle probeert te houden, hoe slechter je gaat spelen! Als je ervoor zorgt dat je goed voorbereid bent, moet je tijdens je optreden erop vertrouwen dat je het kan. Zeg het ook tegen jezelf: “Ik kan dit!!” Je onderbewuste gelooft wat je tegen jezelf zegt!

 

Vaste routine

Zorg ervoor dat je een vaste routine hebt voordat je gaat beginnen met spelen. Onderstaande routine zorgt ervoor dat je het creatieve gedeelte van je hersenen activeert, i.p.v. het gedeelte waar je mee nadenkt. Dit helpt om je te focussen en in de Flow te komen. Oefen het thuis elke keer als je een stuk gaat spelen wat je al in je vingers hebt, zodat het een gewoonte wordt:
-Neem je tijd om goed te gaan zitten.
-Adem rustig en ontspan tijdens het uitademen
-Zeg iets positiefs tegen jezelf over hoe je het stuk wilt gaan spelen, bijvoorbeeld:” Ik ga hiervan genieten!” of “Ik speel het vrolijk en vloeiend”
-Kijk niet naar het publiek maar focus op je handen, of de toetsen.
-Bedenk hoe het moet gaan klinken wat je gaat spelen: hoor de eerste paar maten in je hoofd
-Haal nog 1 keer diep adem vanuit je buik en laat alle energie naar je handen stromen, en: ga ervoor!

 

Dingen die je niet moet doen

Waar je naar kijkt, daar gaat je focus heen. Blijf dus bij jezelf. Ga niet om je heen kijken.
Wat er gebeurt, gebeurt. Je hebt niet alles in de hand. En je maakt misschien een paar foutjes. Veroordeel jezelf daar niet om! Denk er niet over na, laat het gaan en ga door. Een paar foute noten zijn niet belangrijk, probeer ze zoveel mogelijk te negeren. Dat is ook iets wat je tijdens het studeren regelmatig moet oefenen.

 

Nog een tip

Stel jezelf voor dat je in een grote bubbel zit, waar geen negatieve dingen doorheen kunnen komen. Alleen de goede dingen die jij doet, gaan erdoorheen. En alleen de positieve gedachten en energie van het publiek kunnen jou bereiken. Ook hier geldt weer voor: oefen het thuis tijdens het studeren. Alleen als je het gewend bent om je dat voor te stellen, kan je het ook tijdens een stressvolle situatie.

 

Go for it!!

In mijn lespraktijk kom ik het dagelijks tegen dat leerlingen zeggen: thuis gaat het veel beter! En ook zelf weet ik uit ervaring hoe het is als je handen beginnen te trillen wanneer je iets voorspeelt voor publiek of je docent….

Heel vervelend! Maar wat doe je eraan?

 

Stress

Heel toevallig kwam er iemand op mijn pad die zich juist daarin heeft gespecialiseerd: Mark Morley-Fletcher. Het is een Engelse muzikant die zich in deze materie verdiept heeft. Heel veel inzichten komen uit de topsport, waar je eigenlijk dezelfde situaties hebt als bij optredens: je werkt hard naar een belangrijk moment toe, en dan moet je alles uit de kast halen om goed te presteren. Dat levert stress op. Degene die daar het beste mee om kan gaan, levert de grootste prestaties. Je kunt nog zo’n goede techniek hebben en precies weten wat je plan is en hoe je het moet doen; als je door de stress dichtklapt, heb je daar niets aan!

 

Cursus

Omdat ik dit een heel interessant onderwerp vind, en ik het wel weer tijd vond om zelf weer eens de student te zijn, heb ik me ingeschreven voor de cursus van deze Mark Morley-Fletcher. Ik ben er nu een paar weken mee bezig en vind het superleuk en interessant!

 

Blog

In de komende blogs ga ik je op de hoogte houden van wat ik geleerd heb, zodat ook jij er je voordeel mee kunt doen. Want hoe heerlijk is het om op een ontspannen manier muziek te maken en er echt van te kunnen genieten! Ook met publiek….

 

Vandaag gaat het over: Optreden, doodeng of spannend?

 

Wat gebeurt er eigenlijk met je als je in een stressvolle situatie terecht komt?

Je reageert op zo’n situatie met 3 soorten reacties:

  1. fysiek
  2. psychologisch
  3. emotioneel

 

Fysieke reacties zijn:

-Spieren worden aangespannen

-De uiteinden van de bloedvaten vernauwen (waardoor je koude vingers krijgt)

-Bloeddruk stijgt

-Adem versnelt en wordt oppervlakkig

-Alle niet essentiële processen worden gepauzeerd (zoals de spijsvertering: geen eetlust hebben)

-de zintuigen verscherpen

 

 

Psychologische reacties:

-Je bent sneller afgeleid

-De hersenen gaan op topsnelheid werken: je gaat te veel denken! Het denkgedeelte van je hersenen gebruik je tijdens het leren van een nieuwe vaardigheid. Wanneer je die vaardigheid (bijvoorbeeld een muziekstuk) in je vingers hebt, neemt een ander, een onderbewust gedeelte, van de hersenen het over. Doordat je te veel gaat nadenken verstoor je dat proces. Gevolg: je maakt fouten.

 

 

Emotionele reacties:

-Een verdedigende houding aannemen: proberen niet te verliezen, ipv proberen te winnen. Je probeert vooral geen fouten te maken!! En dat heeft juist het tegenovergestelde tot gevolg. De kans op fouten wordt dan alleen maar groter.

 

Dit zijn allemaal heel normale en zelfs gezonde reacties op stress! Alleen zijn ze niet altijd even handig en nodig.

 

MAAR!

Al deze gevolgen van stress zijn niet per definitie goed of slecht. Al deze reacties heb je zowel wanneer je bang bent, maar ook wanneer je opgewonden bent!

 

Spanning + negatieve emotie = Angst

Spanning + positieve emotie = Opwinding

 

Wat je het beste kunt doen:

Ga niet tegen jezelf zeggen dat je kalm moet blijven, dat gaat niet werken als alles in je lijf aangeeft dat je stress ervaart. Wat wel werkt (en dat is wetenschappelijk aangetoond) is tegen jezelf zeggen dat je het spannend vindt en dat je opgewonden bent. Zeg het meerdere keren hardop! Je onderbewuste gelooft wat je zegt. Het zorgt ervoor dat je de situatie niet als een bedreiging ervaart, waardoor je een verdedigende houding aanneemt, maar het als een kans ziet om te winnen. Deze positieve spanning is zelfs nodig voor het leveren van topprestaties! Het gevolg: een goed  optreden, en je hebt er zelf meer plezier in!!

 

Wordt vervolgd! 😉

In de vorige blog heb ik je verteld waarom je uit je hoofd zou willen leren spelen. In deze blog vertel ik je meer over, hoe je dat het beste aan kunt pakken.

 

 

Verschillende manieren.

Er zijn verschillende manieren van uit je hoofd spelen, en elk daarvan heeft zijn eigen voor en nadelen. Om een stuk echt goed uit je hoofd te kunnen spelen is het dan ook belangrijk dat je zoveel mogelijke manieren gebruikt. Op die manier heb je profijt van de voordelen en geen last van de nadelen!

 

Motorische geheugen

De meeste leerlingen zullen deze wel herkennen: je favoriete stuk wat je heel veel hebt gespeeld komt een soort van vanzelf uit je handen. Je denkt er verder niet bij na, maar je speelt het zonder echt naar je bladmuziek te kijken. Op den duur ontdek je dat je het ook kan spelen, als de bladmuziek niet meer op je lessenaar staat. Dit noem je het motorische geheugen. Eigenlijk alle bewegingen die je veel maakt, komen in dit geheugen terecht. Dit is dus een vorm van je geheugen wat je gewend bent veel te gebruiken. Het is ook heel zinvol: het zou toch wel erg veel energie kosten als je bij het lopen continu moet nadenken wat je moet doen om vooruit te komen!

 

Hoe train je het

Hoe je het traint, kun je zelf waarschijnlijk al bedenken na het lezen van het voorafgaande: door veel herhalen. Nog even een extra tip (die je misschien ook al wel vele malen van mij gehoord hebt): wanneer er een stukje is wat niet lekker loopt, oefen dan dat stukje apart.

 

Het nadeel

Dit geheugen is dus heel handig. Maar het heeft ook een nadeel wanneer je erop vertrouwt als je muziek aan het maken bent. Zodra er iets gebeurt wat je niet verwacht, ben je er helemaal uit! Je weet niet goed meer waar je bent en kan het niet gemakkelijk weer oppakken.
Hmm, dat is toch wel lastig als dat gebeurt tijdens een optreden….
Enkel alleen op dit geheugen vertrouwen is dus niet verstandig!

 

Analytisch geheugen

Wanneer je kijkt naar je muziekstuk, en je bent aan het ontdekken waar de herhalingen zitten, welke akkoorden erin voor komen. In welke toonsoort en maatsoort het staat. Of er variaties van een thema zijn. Kortom: als je onderzoekt hoe het stuk in elkaar steekt, ben je bezig met je analytische geheugen. Dit geheugen werkt heel goed als ondersteuning van het motorische geheugen. Je traint het door iedere keer wanneer je het stuk studeert steeds bewust te zijn van wat je doet: je speelt het thema, of de variatie, de herhaling… enz.
Belangrijk is dat je ook in staat bent een stukje vooruit te denken: wat komt hierna!

 

Muzikaal geheugen

Schrik niet van deze term: iedereen heeft een muzikaal geheugen! De één heeft het alleen wat verder ontwikkeld dan de ander. Iedereen heeft in zijn hoofd wel een liedje waarvan je weet hoe het klinkt. Of dat een eenvoudig liedje als Kortjakje is, een hit van YouTube of een ingewikkeld klassiek stuk: bij allemaal gebruik je dat muzikale geheugen. Door het gebruiken van dit geheugen, weet je hoe het muziekstuk wat je speelt, moet gaan klinken. Door bewust, wanneer je niet aan het studeren bent, te proberen om in gedachte het muziekstuk te horen, train je dit geheugen.

 

Visueel geheugen

Hoe ziet het eruit als je het stuk speelt. Je kijkt naar de toetsen en weet waar je naartoe moet en welke vinger welke toets moet spelen. Dat is je visuele geheugen. Je traint het door steeds stukje voor stukje van de bladmuziek te spelen en het dan te herhalen terwijl je naar je vingers kijkt.
Tip: Probeer bij sprongen altijd te kijken waar je naartoe moet, en niet naar je handen zelf. Je handen volgen je ogen.

 

Fotografisch geheugen

Er is een tijd geweest dat men dacht dat je met een fotografisch geheugen geboren wordt, of niet. Inmiddels is men er via onderzoeken achter gekomen dat dit zeker iets is wat je kunt trainen en ontwikkelen. Natuurlijk is het heel handig als je hier heel sterk in ontwikkeld bent: ideaal als je precies in je hoofd hebt hoe de bladmuziek eruitziet. Je doet je ogen dicht en leest de noten vanuit je geheugen… Maar dat is niet iedereen gegeven, en ook niet noodzakelijk. Wat wel heel handig is, als je van de eerste bladzijde, of de bovenste helft ervan, het beeld in je hoofd hebt. Je weet dan de titel en componist, de toonsoort, de maatsoort de begintoon. Dan heb je al heel veel informatie in je hoofd zitten die waardevol zijn als je het stuk uit je hoofd wilt leren!

 

Bewust kijken

Dit fotografische geheugen train je door steeds heel goed naar de bladzijde te kijken, dan je ogen dicht te doen en je voor de geest proberen te halen wat je er nog van weet. Doe dit steeds aan het begin en eind van je oefensessie, en na een poosje weet je het!

 

Abstract geheugen

Hiermee bedoel ik het volgende. Als je vanuit je huis naar een bekende plek moet lopen, kun je vooraf een voorstelling maken hoe de route eruitziet. Je gaat de deur uit naar links, tot de volgende straat, je steekt over, komt langs de winkel…enz. In je hoofd zie je wat je tegenkomt en waar je heen moet. Dit is dus ook een vaardigheid die je in het dagelijks leven veel gebruikt.

 

Topsporters

Onder topsporters wordt er ook veel gebruik van gemaakt. Denk maar aan de skiërs die voordat ze de afdaling maken, “droog” aan het oefenen zijn. Of hardlopers die de sprint in hun hoofd al helemaal gelopen hebben, voordat ze aan de start verschijnen.
Hoewel muziek maken op een hoog niveau, zeker veel gemeen heeft met topsport, wordt er in de muziek nog niet zoveel gebruik van gemaakt. Maar als je een muziekstuk in je hoofd helemaal goed kunt “spelen” heeft dat grote voordelen!

 

Oefenen zonder te spelen

Het is niet echt gemakkelijk om te doen, dat geef ik toe. Maar als je een stuk goed in je hoofd hebt, kom je er een heel eind mee. Als je een stuk in je hoofd kunt spelen, kan je het overal repeteren, ook zonder instrument. En het grappige is, dat je het daardoor ook echt beter gaat spelen op je instrument! Natuurlijk is het belangrijk om het ook gewoon op je instrument te blijven oefenen. Dit is wel het hoogste niveau van uit je hoofd spelen!

 

Meer is beter

In het geval van uit je hoofd spelen geldt: hoe meer manieren je gebruikt om het uit je hoofd te leren, hoe beter. Iedereen heeft zo zijn eigen voorkeuren om bepaalde soorten geheugen te gebruiken. Maar probeer eens bewust een andere manier erbij te gebruiken, en kijk wat er gebeurt! Ik ben de afgelopen tijd met veel leerlingen hiermee bezig geweest, en vaak stonden ze versteld van wat ze allemaal konden onthouden!

Veel studeerplezier!

Veel leerlingen zijn erg afhankelijk van hun muziekboeken; zonder de bladmuziek op de lessenaar kunnen ze niet spelen. Tenminste, dat denken ze! Uit het hoofd spelen wordt vaak gezien als iets wat heel moeilijk is. Toch valt dat in de praktijk vaak wel mee. Mits je weet hoe je het aan moet pakken! Maar waarom zou je de moeite nemen? Uit je hoofd spelen heeft vele voordelen. Ik leg je graag uit wat die voordelen zijn!

 

1. Altijd kunnen spelen

Dit is misschien wel de meest voor de hand liggende reden: waar je ook bent, zodra er een instrument beschikbaar is, kun je iets laten horen. Steeds vaker vind je op openbare plaatsen (treinstations, ziekenhuizen) een piano of zelfs vleugel die je mag bespelen. Hoe leuk zou het zijn als je dan spontaan iets kunt laten horen!

 

2. Geen afleiding van de noten

Pianospelen is multi-tasken op hoog niveau. Er zijn vele dingen die je tegelijkertijd aan het doen bent. Maar een mens is daar helemaal niet op gebouwd. Eigenlijk kan je maar op 1 ding geconcentreerd zijn. Als je geen noten hoeft te lezen, scheelt dat weer een taak. Je kunt je dan veel beter op andere zaken focussen die eigenlijk belangrijker zijn en de muziek die je speelt mooier maken. Denk aan een goede techniek, dynamiek, frazering. Uit je hoofd spelen helpt je dus om mooier te spelen!

 

3. Je begrijpt beter wat je doet

Als je een stuk goed uit je hoofd wilt leren, doe je er goed aan om daar verschillende technieken voor te gebruiken. Eén belangrijke techniek is dat je echt uit je hoofd leert hoe een stuk in elkaar zit. Je analyseert het stuk: hoe is het opgebouwd, waar zitten de herhalingen, welke akkoorden worden er gebruikt en in welke volgorde, enz. Je komt er niet onderuit om echt in het stuk te duiken waardoor je het beter begrijpt en er dus ook meer van leert!

 

4. Het houdt je hersenen in conditie

Steeds nieuwe dingen uit je hoofd leren, zorgt ervoor dat je hersenen steeds weer uitgedaagd worden. Je blijft die grijze massa trainen en dat is heel goed! Net als met je spieren is het nodig dat je ze traint. Zonder training gaan ze steeds verder achteruit. Als je ouder wordt, word je natuurlijke behoefte om nieuwe dingen te leren wat minder. Maar juist dan is het heel erg belangrijk om je hersenen aan het werk te blijven zetten. Muziek maken en muziek uit je hoofd leren houd je scherp!

 

Voor alle leeftijden

Ook kinderen profiteren ervan als ze muziek maken en uit hun hoofd leren. Er worden allerlei nieuwe verbindingen in de hersenen gemaakt die ook heel handig zijn bij het uitvoeren van andere taken. Er is vaak onderzoek naar gedaan en iedere keer blijkt weer dat kinderen die muziek maken zich beter ontwikkelen. Ze doen het beter op school, worden socialer en tonen meer empathie naar anderen. Maar of je nu 5 jaar of 70 jaar of iets ertussenin bent, muziek maken is altijd goed voor je!

 

Hoe leer je uit je hoofd spelen

Uit je hoofd spelen kun je leren. Ook als je denkt dat jij er niet goed in bent! In de volgende blog zal ik uitleggen hoe je het uit je hoofd leren van een stuk het beste aan kunt pakken. En ik vertel je op welke manieren je dingen uit je hoofd kunt leren.

 

Uitdaging!

Maar voor nu daag ik je uit om de proef op de som te nemen. Neem een stuk wat je aan het studeren bent. Kies er 2 maten uit. Kijk er eerst goed naar: wat gebeurt er allemaal in die 2 maten? Dan ga je de rechterhand proberen te spelen. Je speelt het 5 x aandachtig alleen met rechts. Dan doe je het boek dicht en speel je het nog eens terwijl je naar je hand kijkt. Misschien gaat het nog niet vlekkeloos, maar ik durf te wedden dat ook jij dat stukje dan al een heel eind uit je hoofd kan spelen. Je kan meer dan je denkt!

 

Veel studeerplezier!

Een belangrijke studeertip die ik al mijn beginnende leerlingen meegeef is: “Oefen liefst elke dag 20 minuten. 2 x 10 minuten is de beste manier. 1x per week 2 uur oefenen is veel minder effectief.” Maar waarom is dat eigenlijk?

 

Concentratie

Er zijn 2 belangrijke redenen waarom vaak en kort studeren het meeste resultaat oplevert. Ten eerste heeft het te maken met je concentratie. Vergelijk het met je uithoudingsvermogen: als je voor het eerst gaat hardlopen, dan kan je het nog niet zo lang achter elkaar volhouden, je moet het opbouwen. Zeker in het begin is de tijdsduur waarop je goed geconcentreerd kan studeren nog niet zo lang. Wanneer je toch doorgaat, terwijl je niet goed geconcentreerd meer bent, neem je niet veel meer in je geheugen op. Daarom is 2x 10 minuten op een dag een goede manier om te starten. Ben je meer gewend geraakt aan studeren, dan kan je de tijd uitbreiden.

Geheugen

De tweede reden heeft te maken met hoe je hersenen werken.
In eerste instantie wordt alles opgeslagen in je korte termijn geheugen. Het probleem met je korte termijn geheugen is dat het een beperkte opslag capaciteit heeft; het raakt redelijk snel vol. Wanneer het vol is wordt oude informatie vervangen door nieuwe. Helaas heb je niet zelf bewust onder controle welke oude informatie er verdwijnt. De truc om ervoor te zorgen dat je onthoudt wat je wilt onthouden is: Herhaling! Herhaling zorgt er namelijk voor dat de informatie opgeslagen wordt in je lange termijn geheugen, en dat raakt nooit vol!
Dus alles wat je vaak doet/oefent/studeert onthoud je beter! 

Tijd

Tijd is iets waar we allemaal gebrek aan lijken te hebben. We willen er altijd meer van hebben! Maar helaas zullen we het moeten doen met wat we krijgen. Ieder etmaal heeft 24 uur, dat is voor iedereen hetzelfde. Het gaat erom hoe je omgaat met die tijd. Ik zeg altijd: het gaat niet om tijd hebben maar om prioriteiten stellen! Tja, dat willen de meeste mensen niet graag horen. Want dat geeft aan dat het wel degelijk in jouw macht ligt om ergens tijd aan te besteden. Je bent er zelf verantwoordelijk voor! Het is een kwestie van bewust tijd reserveren voor wat jij belangrijk vindt en dan misschien andere dingen bewust niet of minder doen. Want je kunt inderdaad niet alles doen!

Keuzes maken 

Als je graag een instrument wilt leren bespelen, zal je er dus tijd voor vrij moeten maken. Dan is 20 minuten op een dag toch ook wel weer te overzien. En dan is het helemaal geen ramp als ook dat niet altijd lukt. Maar wees dan wel zo eerlijk om toe te geven dat je andere dingen belangrijker vond om te doen en kies er daarna weer bewust voor om er tijd voor te reserveren. Dat hoeft niet lang, maar het liefst wel vaak. Want dan leer je het beste en gebruik je je tijd optimaal!!

Veel studeerplezier!

Luisteren rechtenvrij

Wanneer je muziek aan het maken bent, ben je veel verschillende dingen tegelijk aan het doen. Een keyboard leerling die afgelopen week bij mij op les kwam, had er moeite mee: noten lezen, rechterhand melodie spelen, linkerhand akkoorden spelen, waaronder een nieuw akkoord. Het valt ook niet mee! Toch is er iets wat je er zeker ook nog bij moet blijven doen: luisteren! 

Ingestudeerd

Het ging met deze leerling zeker niet slecht, maar er waren wel een paar foute noten in de melodie waar ze niet op reageerde. Het was duidelijk dat ze zelf niet in de gaten had, dat ze een andere noot speelde dan er stond. Vaak is het dan zo dat bij de herhaling precies dezelfde fout wordt gemaakt. Dan is het een foutje die “ingestudeerd” is. Dat was in dit geval duidelijk niet zo; het koste alleen allemaal zoveel van haar concentratie dat het luisteren er gewoon bij in was geschoten.

 

Luisteren

Natuurlijk weet iedereen wel dat muziek is om naar te luisteren, maar wanneer je zelf degene bent die de muziek maakt is dat niet altijd gemakkelijk en gaat het ook zeker niet altijd vanzelf! Toen ik haar vroeg om het nog eens te spelen en goed te luisteren of het wel klopte wat ze deed, was het verschil goed te merken! Nu hoorde ze wanneer ze een foute noot speelde en kon ze ook zelf deze corrigeren!

 

Niet alleen beginners hebben er last van

Ook een wat meer gevorderde piano leerling kreeg van mij het advies mee om goed te luisteren. Zij had een stuk waarbij het sustain pedaal gebruikt werd. Waar je precies moest wisselen stond niet aangegeven. Op veel plaatsen ging het goed, maar in 1 maat was het niet zo vanzelfsprekend hoe je het pedaal moest gebruiken. “Ga allerlei manieren uitproberen en luister goed. Doe het zoals jij het mooi vindt klinken.” Zij reageerde: “Ik hoorde wel dat het niet zo mooi klonk. Wat raar dat ik daar dan zelf niet op kom om het anders te proberen!” Hoewel ik begrijp dat ze het raar vindt, is mijn ervaring dat het heel vaak voorkomt. Ook hier geldt weer: je doet tijdens het muziek maken al zoveel, dat luisteren, en dan ook nog reageren op wat je hoort, er wel eens bij inschiet!

 

De gouden Tip

Muziek maken is multitasken in het kwadraat, en wij mensen zijn daar eigenlijk niet voor gemaakt! Dat tijdens het studeren het luisteren er wel eens bij inschiet is dus niet zo raar. Maar hoe los je dat dan op? De gouden tip hiervoor is: verplaats steeds je aandacht. Geef jezelf steeds een andere opdracht, bijvoorbeeld:

  • let de eerste keer dat je het speelt vooral op de vingerzetting van je rechterhand (speel die desnoods even apart)
  • de volgende keer luister je goed of het allemaal klopt wat je doet
  • de keer erna luister je of het ook echt allemaal mooi klinkt

Dit kan je weer herhalen voor je linkerhand en daarna met 2 handen samen, daarna met sustain pedaal. Of je gaat erop letten dat je de akkoorden mooi regelmatig speelt. Je kunt jezelf allerlei opdrachten geven om op te focussen. Uiteraard betekent dit dat je andere dingen dan misschien niet helemaal goed doet. Maar door steeds van aandachtspunt te wisselen, zal je niet snel fouten instuderen en heb je meer aandacht om ook echt te horen wat je doet!

Dus, niet vergeten:
Je oren zijn het belangrijkste hulpmiddel om fouten op te sporen en deze te corrigeren!luisteren 2 rechtenvrij

Veel studeerplezier!