tips om te lerenOm uit te blinken in een sport, moet je hard trainen. Om uit te blinken in muziek maken, moet je hard studeren. Maar niet alleen hoe hard je studeert of traint zorgt ervoor dat je goed wordt. Het is net zo belangrijk, misschien nog wel belangrijker, hoe slim je traint of studeert! Wat dat betreft kunnen wij muzikanten vaak nog veel van sporters leren…

 

Voetbal

Voetbal is niet mijn favoriete sport. Als kind vond ik het vreselijk, en nog steeds ben ik geen fan. Ik weet nog goed dat mijn vader, die anders altijd heel inschikkelijk was wat betreft televisieprogramma’s kijken, op zondagavond onverbiddelijk was. Dan kwam voetbal (Studio Sport) en was de tv voor hem. Tot groot ongenoegen van mijn zus en mij! Trouwens, ook mijn moeder werd er niet enthousiast van.

 

 

Inzichten

Wat ik wel in de loop der jaren ben gaan waarderen is de enorme toewijding die elke topsporter heeft voor zijn/haar sport. Ik zie altijd veel overeenkomsten tussen sporters en musici. En omdat er in de topsport veel meer onderzoek gedaan wordt naar hoe je het beste sporters kunt begeleiden en trainen dan in de muziekwereld, maak ik vaak dankbaar gebruik van de inzichten die daarmee opgedaan worden. Ik vind het ook leuk om te kijken hoe je die inzichten op muziek studeren toe kunt passen.

 

 

Even terug naar het voetbal.

Heb jij je wel eens afgevraagd hoe het komt dat er zoveel goede voetballers zijn in Brazilië en Argentinië? Ik eerlijk gezegd niet, al was zelfs mij dat wel eens opgevallen 😉
Daar is dus onderzoek naar gedaan, hoorde ik eerder deze week. En als ik dat hoor, ben ik wel weer nieuwsgierig, ook al gaat het om voetbal!

 

 

Futsal

Ze hadden vooral naar Brazilië gekeken. Wat opviel was dat kinderen daar heel veel Futsal spelen (zaalvoetbal). En het talent wat daar ontdekt wordt, halen ze niet gelijk naar het grote voetbalveld. Want het Futsal blijkt een ideale kweekvijver om voetbaltalent verder te ontwikkelen.

 

 

Kleiner is beter

Er zitten veel voordelen aan het Futsal:
-Het is met minder spelers, dus je krijgt vaker de bal en hebt daardoor meer oefen momenten
-Het veld is kleiner, daardoor heb je je tegenstanders steeds bovenop je lip zitten en word je gedwongen om snel te reageren
-Balcontrole is heel belangrijk
-Door het kleinere veld heb je ook beter overzicht over het hele spel, wat goed is voor je tactische inzicht
Al deze vaardigheden komen later goed van pas op het grote voetbalveld!

 

 

Hoe vertaal je dat naar muziek?

Het belangrijke inzicht wat je uit dit verhaal kunt halen, is dat als je iets kleiner maakt, je er intensiever mee bezig bent. Daardoor leer je het beter: je maakt minder fouten en ziet veel meer de details en je ontwikkelt je motorische geheugen veel beter door de vele herhalingen.

 

 

Maak het kleiner

Hoe bedoel ik dat?
Als je een muziekstuk aan het studeren bent en je speelt het steeds vanaf het begin tot het eind, dan zullen de moeilijke gedeeltes altijd moeilijk blijven. Je bent te globaal bezig, onthoud niet precies de details, en de moeilijke stukjes oefen je te weinig.

 

 

In de praktijk

De beste manier om een muziekstuk te oefenen is om het in kleine stukjes te doen. Kies (afhankelijk van het aantal noten die er in 1 maat staan), 1 of 2 maten en herhaal die net zo vaak totdat je ze 3 keer achter elkaar foutloos kunt spelen. Ga dan pas door naar het volgende stukje. Vergeet daarbij de overgang van de ene maat naar de volgende niet goed te oefenen! Het lijkt misschien dat je op die manier maar heel langzaam vooruit gaat, maar het tegendeel is waar! En kan je een stuk al goed spelen op een paar moeilijke maten na? Dan pak je steeds weer die moeilijke maten apart en speel je die net zolang totdat ook die goed gaan!

Succes verzekerd!

Veel sudeerplezier!

Hoe snel je vooruitgaat als je muziek studeert, hangt van meerdere dingen af. Sommige omstandigheden heb je niet in de hand. De hoeveelheid tijd die je erin steekt, is natuurlijk belangrijk. Toch is dat niet het enige wat bepaalt hoe snel je vorderingen maakt. De manier waarop je het studeren aanpakt is zelfs nog belangrijker. Hoeveel tijd jij hebt om te studeren is iets waar ik geen invloed op heb. Maar ik kan je wel 2 tips geven waar ook jij profijt van kan hebben, als je ze toepast. Nieuwsgierig wat die tips zijn? Ik zal je alvast verklappen dat het te maken heeft met succes ervaringen…

 

Winnen

Uit onderzoek blijkt dat je na een win-ervaring een veel grotere kans hebt dat je de volgende keer weer wint. Door te winnen (een succeservaring) verandert er iets in je hersenen, waardoor je beter gaat presteren. Het grappige is wel, dat het eigenlijk niet zoveel uitmaakt hoe het komt dat je die eerste keer gewonnen hebt. Ook als je wat hulp hebt gehad, of als je tegenstander gewoon niet sterk was; het effect blijft hetzelfde. Andersom geldt ook: als je verliest, wordt de kans veel groter dat je daarna ook weer verliest.

(Hmm, en ik altijd maar vol blijven houden naar mijn kinderen toe, dat meedoen belangrijker is dan winnen… Zat ik er dan toch naast?)

Maar muziek studeren is geen wedstrijd…

Dat klopt. Maar als je jezelf wilt verbeteren, kun je wel het principe van winnen gebruiken. Als je voor jezelf een doel stelt, en je haalt dat doel, dan voelt het als een overwinning! Je bent dan weer beter toegerust om je volgende doel te behalen. Zo kom je in de “Winning Mood!” en ga je lekker vooruit!

 

Het kan ook tegen je werken

Want helaas werkt het ook weer andersom. Haal je je doel niet, dan wordt de kans groter dat je ook het volgende doel niet haalt. Het is dus belangrijk dat je een doel kiest wat wel haalbaar is! Liever een kleiner doel wat je haalt, dan een groter doel wat je mist.

 

2 tips

Daarom nu 2 praktische tips om ervoor te zorgen dat je succes ervaring op succes ervaring stapelt!

1: Breek een groot doel in kleine stukjes. Vaak een klein doel halen helpt je vooruit en houd je gemotiveerd. Terwijl 1 groot doel je die boost maar 1 keer geeft, en het is ook nog eens veel moeilijker te halen!

2: Zorg dat je doel haalbaar is! Als je te veel van jezelf vraagt, waardoor je het doel niet haalt, maak je het voor jezelf alleen maar moeilijker. Voor je het weet heb je geen motivatie meer en geef je de moed op. Dat is natuurlijk niet de bedoeling, en ook niet nodig!

 

Voorbeeld

Ik sprak deze week via Skype een leerling die vertelde dat ze niet zoveel geoefend had als dat ze eigenlijk had willen doen. Ze zat niet zo lekker in haar vel, en was ook pas met een nieuwe baan gestart. Daardoor had ze ’s avonds nog maar weinig energie en zag ze er tegenop om dan piano te gaan studeren. Op de bank naar de televisie kijken bleek een stuk aanlokkelijker. Maar eigenlijk voelde ze zich daar dan ook wel weer schuldig over.

 

Herken je het patroon?

-Het doel is te groot: een nieuw stuk gaan instuderen op een moment waarop je dat gewoon niet trekt.
-Vervolgens haal je het doel niet: je gaat toch maar tv kijken i.p.v. piano spelen
-Het blijft aan je knagen: wat slecht dat ik niet gestudeerd heb. Zie je wel, het wordt nooit wat….

Weg motivatie!

 

Doorbreek dat patroon!

Wat is wel haalbaar wanneer je moe bent. Bijvoorbeeld: 10 minuten piano spelen, geen nieuw stuk, maar een al eerder gestudeerd stuk wat niet zoveel moeite kost. In het weekend, wanneer je energie het wel toelaat, aan een nieuw stuk gaan beginnen.

Wat gebeurt er dan:
-Je haalt je doel
-Je bent met pianospelen bezig, dus je gaat (al is het maar een klein beetje) wel vooruit
-Je voelt je een stuk beter over jezelf: je bent toch zinvol bezig geweest
-Je blijft gemotiveerd en houdt er plezier in
-Daardoor ga je weer met goede moed aan je volgende doel werken, en haal je die ook

Veel beter!

 

Dus…

-Breek een groot doel in kleine stukjes
-Zorg dat je elk doel haalt
Het werkt echt
Probeer maar 😉

Veel studeerplezier!

In mijn vorige blog had ik het over het mentale gedeelte van muziek maken. Hoe belangrijk dat is! Want meestal lukt het thuis prima, maar wanneer je heel graag iets moois aan publiek (of je docent) wil laten horen, wordt het ineens veel moeilijker! Door de stress reageert je lichaam en je denken anders, dan in ontspanning. Dat zorgt voor ongemakkelijke gevoelens die je aardig in de weg kunnen zitten!

 

 

 

Ontspannen

Het liefst wil je onbevangen en ontspannen spelen, ook wanneer je publiek hebt. Maar doordat de situatie anders is dan wanneer je thuis aan het studeren bent, vraagt het om een andere aanpak. De druk is groter, en daardoor kun je niet net zo ontspannen zijn. Dat is een feit waar je niets aan kunt doen. Waar je wel wat aan kunt doen is leren met die spanning om te gaan en het positief te benaderen.

 

Focus

Om een goede prestatie onder druk te kunnen leveren, moet je een goede focus houden. Belangrijk hiervoor is dat je basis goed is: een goede nachtrust, gezond eten, voldoende drinken en bewegen. Je weet zelf ook wel dat als je niet lekker in je vel steekt, het moeilijker is om je te concentreren. Maar zelfs als dit allemaal in orde is, valt het niet mee om je te blijven concentreren op wat je aan het doen bent tijdens een optreden!

 

Tijdens studeren heb je een andere focus

Tijdens het studeren let je goed op of je geen fouten maakt. En als je ze maakt, probeer je ze te verbeteren. Dat is logisch en heel zinvol: op die manier wordt je steeds beter! Maar het betekent wel dat je heel erg gewend bent om je te focussen op de fouten die je maakt. Het is een gewoonte. Die gewoonte is prima tijdens het studeren, maar heel onwenselijk wanneer je aan het optreden bent!

 

Afdwalen

Wanneer je aan het optreden bent, wil je het liefste in een “Flow ” terecht komen. Daar bedoel ik mee dat het allemaal goed voelt, en dat je helemaal in de muziek opgaat. De realiteit is helaas vaak dat je aan allerlei dingen gaat denken die je afleiden. Dat komt doordat je door de stress heel snel kan denken en heel alert bent. Je denkt na over ieder foutje dat je maakt (dat ben je immers gewend!). En, in plaats van te focussen op wat je aan het doen bent, ga je je afvragen wat de mensen in het publiek van je optreden vinden. Of je denkt: “als ik die fout daar nou maar niet weer maak!” (Waardoor je juist de kans vergroot dat je hem wel maakt!). Of je ziet iets in het publiek bewegen en raakt daardoor afgeleid. Weg Flow…..

Allemaal dingen die je niet wilt!

 

Loslaten en ervoor gaan!

Hoe raar het ook klinkt, maar hoe meer je de controle probeert te houden, hoe slechter je gaat spelen! Als je ervoor zorgt dat je goed voorbereid bent, moet je tijdens je optreden erop vertrouwen dat je het kan. Zeg het ook tegen jezelf: “Ik kan dit!!” Je onderbewuste gelooft wat je tegen jezelf zegt!

 

Vaste routine

Zorg ervoor dat je een vaste routine hebt voordat je gaat beginnen met spelen. Onderstaande routine zorgt ervoor dat je het creatieve gedeelte van je hersenen activeert, i.p.v. het gedeelte waar je mee nadenkt. Dit helpt om je te focussen en in de Flow te komen. Oefen het thuis elke keer als je een stuk gaat spelen wat je al in je vingers hebt, zodat het een gewoonte wordt:
-Neem je tijd om goed te gaan zitten.
-Adem rustig en ontspan tijdens het uitademen
-Zeg iets positiefs tegen jezelf over hoe je het stuk wilt gaan spelen, bijvoorbeeld:” Ik ga hiervan genieten!” of “Ik speel het vrolijk en vloeiend”
-Kijk niet naar het publiek maar focus op je handen, of de toetsen.
-Bedenk hoe het moet gaan klinken wat je gaat spelen: hoor de eerste paar maten in je hoofd
-Haal nog 1 keer diep adem vanuit je buik en laat alle energie naar je handen stromen, en: ga ervoor!

 

Dingen die je niet moet doen

Waar je naar kijkt, daar gaat je focus heen. Blijf dus bij jezelf. Ga niet om je heen kijken.
Wat er gebeurt, gebeurt. Je hebt niet alles in de hand. En je maakt misschien een paar foutjes. Veroordeel jezelf daar niet om! Denk er niet over na, laat het gaan en ga door. Een paar foute noten zijn niet belangrijk, probeer ze zoveel mogelijk te negeren. Dat is ook iets wat je tijdens het studeren regelmatig moet oefenen.

 

Nog een tip

Stel jezelf voor dat je in een grote bubbel zit, waar geen negatieve dingen doorheen kunnen komen. Alleen de goede dingen die jij doet, gaan erdoorheen. En alleen de positieve gedachten en energie van het publiek kunnen jou bereiken. Ook hier geldt weer voor: oefen het thuis tijdens het studeren. Alleen als je het gewend bent om je dat voor te stellen, kan je het ook tijdens een stressvolle situatie.

 

Go for it!!

In mijn lespraktijk kom ik het dagelijks tegen dat leerlingen zeggen: thuis gaat het veel beter! En ook zelf weet ik uit ervaring hoe het is als je handen beginnen te trillen wanneer je iets voorspeelt voor publiek of je docent….

Heel vervelend! Maar wat doe je eraan?

 

Stress

Heel toevallig kwam er iemand op mijn pad die zich juist daarin heeft gespecialiseerd: Mark Morley-Fletcher. Het is een Engelse muzikant die zich in deze materie verdiept heeft. Heel veel inzichten komen uit de topsport, waar je eigenlijk dezelfde situaties hebt als bij optredens: je werkt hard naar een belangrijk moment toe, en dan moet je alles uit de kast halen om goed te presteren. Dat levert stress op. Degene die daar het beste mee om kan gaan, levert de grootste prestaties. Je kunt nog zo’n goede techniek hebben en precies weten wat je plan is en hoe je het moet doen; als je door de stress dichtklapt, heb je daar niets aan!

 

Cursus

Omdat ik dit een heel interessant onderwerp vind, en ik het wel weer tijd vond om zelf weer eens de student te zijn, heb ik me ingeschreven voor de cursus van deze Mark Morley-Fletcher. Ik ben er nu een paar weken mee bezig en vind het superleuk en interessant!

 

Blog

In de komende blogs ga ik je op de hoogte houden van wat ik geleerd heb, zodat ook jij er je voordeel mee kunt doen. Want hoe heerlijk is het om op een ontspannen manier muziek te maken en er echt van te kunnen genieten! Ook met publiek….

 

Vandaag gaat het over: Optreden, doodeng of spannend?

 

Wat gebeurt er eigenlijk met je als je in een stressvolle situatie terecht komt?

Je reageert op zo’n situatie met 3 soorten reacties:

  1. fysiek
  2. psychologisch
  3. emotioneel

 

Fysieke reacties zijn:

-Spieren worden aangespannen

-De uiteinden van de bloedvaten vernauwen (waardoor je koude vingers krijgt)

-Bloeddruk stijgt

-Adem versnelt en wordt oppervlakkig

-Alle niet essentiële processen worden gepauzeerd (zoals de spijsvertering: geen eetlust hebben)

-de zintuigen verscherpen

 

 

Psychologische reacties:

-Je bent sneller afgeleid

-De hersenen gaan op topsnelheid werken: je gaat te veel denken! Het denkgedeelte van je hersenen gebruik je tijdens het leren van een nieuwe vaardigheid. Wanneer je die vaardigheid (bijvoorbeeld een muziekstuk) in je vingers hebt, neemt een ander, een onderbewust gedeelte, van de hersenen het over. Doordat je te veel gaat nadenken verstoor je dat proces. Gevolg: je maakt fouten.

 

 

Emotionele reacties:

-Een verdedigende houding aannemen: proberen niet te verliezen, ipv proberen te winnen. Je probeert vooral geen fouten te maken!! En dat heeft juist het tegenovergestelde tot gevolg. De kans op fouten wordt dan alleen maar groter.

 

Dit zijn allemaal heel normale en zelfs gezonde reacties op stress! Alleen zijn ze niet altijd even handig en nodig.

 

MAAR!

Al deze gevolgen van stress zijn niet per definitie goed of slecht. Al deze reacties heb je zowel wanneer je bang bent, maar ook wanneer je opgewonden bent!

 

Spanning + negatieve emotie = Angst

Spanning + positieve emotie = Opwinding

 

Wat je het beste kunt doen:

Ga niet tegen jezelf zeggen dat je kalm moet blijven, dat gaat niet werken als alles in je lijf aangeeft dat je stress ervaart. Wat wel werkt (en dat is wetenschappelijk aangetoond) is tegen jezelf zeggen dat je het spannend vindt en dat je opgewonden bent. Zeg het meerdere keren hardop! Je onderbewuste gelooft wat je zegt. Het zorgt ervoor dat je de situatie niet als een bedreiging ervaart, waardoor je een verdedigende houding aanneemt, maar het als een kans ziet om te winnen. Deze positieve spanning is zelfs nodig voor het leveren van topprestaties! Het gevolg: een goed  optreden, en je hebt er zelf meer plezier in!!

 

Wordt vervolgd! 😉

In de vorige blog heb ik je verteld waarom je uit je hoofd zou willen leren spelen. In deze blog vertel ik je meer over, hoe je dat het beste aan kunt pakken.

 

 

Verschillende manieren.

Er zijn verschillende manieren van uit je hoofd spelen, en elk daarvan heeft zijn eigen voor en nadelen. Om een stuk echt goed uit je hoofd te kunnen spelen is het dan ook belangrijk dat je zoveel mogelijke manieren gebruikt. Op die manier heb je profijt van de voordelen en geen last van de nadelen!

 

Motorische geheugen

De meeste leerlingen zullen deze wel herkennen: je favoriete stuk wat je heel veel hebt gespeeld komt een soort van vanzelf uit je handen. Je denkt er verder niet bij na, maar je speelt het zonder echt naar je bladmuziek te kijken. Op den duur ontdek je dat je het ook kan spelen, als de bladmuziek niet meer op je lessenaar staat. Dit noem je het motorische geheugen. Eigenlijk alle bewegingen die je veel maakt, komen in dit geheugen terecht. Dit is dus een vorm van je geheugen wat je gewend bent veel te gebruiken. Het is ook heel zinvol: het zou toch wel erg veel energie kosten als je bij het lopen continu moet nadenken wat je moet doen om vooruit te komen!

 

Hoe train je het

Hoe je het traint, kun je zelf waarschijnlijk al bedenken na het lezen van het voorafgaande: door veel herhalen. Nog even een extra tip (die je misschien ook al wel vele malen van mij gehoord hebt): wanneer er een stukje is wat niet lekker loopt, oefen dan dat stukje apart.

 

Het nadeel

Dit geheugen is dus heel handig. Maar het heeft ook een nadeel wanneer je erop vertrouwt als je muziek aan het maken bent. Zodra er iets gebeurt wat je niet verwacht, ben je er helemaal uit! Je weet niet goed meer waar je bent en kan het niet gemakkelijk weer oppakken.
Hmm, dat is toch wel lastig als dat gebeurt tijdens een optreden….
Enkel alleen op dit geheugen vertrouwen is dus niet verstandig!

 

Analytisch geheugen

Wanneer je kijkt naar je muziekstuk, en je bent aan het ontdekken waar de herhalingen zitten, welke akkoorden erin voor komen. In welke toonsoort en maatsoort het staat. Of er variaties van een thema zijn. Kortom: als je onderzoekt hoe het stuk in elkaar steekt, ben je bezig met je analytische geheugen. Dit geheugen werkt heel goed als ondersteuning van het motorische geheugen. Je traint het door iedere keer wanneer je het stuk studeert steeds bewust te zijn van wat je doet: je speelt het thema, of de variatie, de herhaling… enz.
Belangrijk is dat je ook in staat bent een stukje vooruit te denken: wat komt hierna!

 

Muzikaal geheugen

Schrik niet van deze term: iedereen heeft een muzikaal geheugen! De één heeft het alleen wat verder ontwikkeld dan de ander. Iedereen heeft in zijn hoofd wel een liedje waarvan je weet hoe het klinkt. Of dat een eenvoudig liedje als Kortjakje is, een hit van YouTube of een ingewikkeld klassiek stuk: bij allemaal gebruik je dat muzikale geheugen. Door het gebruiken van dit geheugen, weet je hoe het muziekstuk wat je speelt, moet gaan klinken. Door bewust, wanneer je niet aan het studeren bent, te proberen om in gedachte het muziekstuk te horen, train je dit geheugen.

 

Visueel geheugen

Hoe ziet het eruit als je het stuk speelt. Je kijkt naar de toetsen en weet waar je naartoe moet en welke vinger welke toets moet spelen. Dat is je visuele geheugen. Je traint het door steeds stukje voor stukje van de bladmuziek te spelen en het dan te herhalen terwijl je naar je vingers kijkt.
Tip: Probeer bij sprongen altijd te kijken waar je naartoe moet, en niet naar je handen zelf. Je handen volgen je ogen.

 

Fotografisch geheugen

Er is een tijd geweest dat men dacht dat je met een fotografisch geheugen geboren wordt, of niet. Inmiddels is men er via onderzoeken achter gekomen dat dit zeker iets is wat je kunt trainen en ontwikkelen. Natuurlijk is het heel handig als je hier heel sterk in ontwikkeld bent: ideaal als je precies in je hoofd hebt hoe de bladmuziek eruitziet. Je doet je ogen dicht en leest de noten vanuit je geheugen… Maar dat is niet iedereen gegeven, en ook niet noodzakelijk. Wat wel heel handig is, als je van de eerste bladzijde, of de bovenste helft ervan, het beeld in je hoofd hebt. Je weet dan de titel en componist, de toonsoort, de maatsoort de begintoon. Dan heb je al heel veel informatie in je hoofd zitten die waardevol zijn als je het stuk uit je hoofd wilt leren!

 

Bewust kijken

Dit fotografische geheugen train je door steeds heel goed naar de bladzijde te kijken, dan je ogen dicht te doen en je voor de geest proberen te halen wat je er nog van weet. Doe dit steeds aan het begin en eind van je oefensessie, en na een poosje weet je het!

 

Abstract geheugen

Hiermee bedoel ik het volgende. Als je vanuit je huis naar een bekende plek moet lopen, kun je vooraf een voorstelling maken hoe de route eruitziet. Je gaat de deur uit naar links, tot de volgende straat, je steekt over, komt langs de winkel…enz. In je hoofd zie je wat je tegenkomt en waar je heen moet. Dit is dus ook een vaardigheid die je in het dagelijks leven veel gebruikt.

 

Topsporters

Onder topsporters wordt er ook veel gebruik van gemaakt. Denk maar aan de skiërs die voordat ze de afdaling maken, “droog” aan het oefenen zijn. Of hardlopers die de sprint in hun hoofd al helemaal gelopen hebben, voordat ze aan de start verschijnen.
Hoewel muziek maken op een hoog niveau, zeker veel gemeen heeft met topsport, wordt er in de muziek nog niet zoveel gebruik van gemaakt. Maar als je een muziekstuk in je hoofd helemaal goed kunt “spelen” heeft dat grote voordelen!

 

Oefenen zonder te spelen

Het is niet echt gemakkelijk om te doen, dat geef ik toe. Maar als je een stuk goed in je hoofd hebt, kom je er een heel eind mee. Als je een stuk in je hoofd kunt spelen, kan je het overal repeteren, ook zonder instrument. En het grappige is, dat je het daardoor ook echt beter gaat spelen op je instrument! Natuurlijk is het belangrijk om het ook gewoon op je instrument te blijven oefenen. Dit is wel het hoogste niveau van uit je hoofd spelen!

 

Meer is beter

In het geval van uit je hoofd spelen geldt: hoe meer manieren je gebruikt om het uit je hoofd te leren, hoe beter. Iedereen heeft zo zijn eigen voorkeuren om bepaalde soorten geheugen te gebruiken. Maar probeer eens bewust een andere manier erbij te gebruiken, en kijk wat er gebeurt! Ik ben de afgelopen tijd met veel leerlingen hiermee bezig geweest, en vaak stonden ze versteld van wat ze allemaal konden onthouden!

Veel studeerplezier!

Veel leerlingen zijn erg afhankelijk van hun muziekboeken; zonder de bladmuziek op de lessenaar kunnen ze niet spelen. Tenminste, dat denken ze! Uit het hoofd spelen wordt vaak gezien als iets wat heel moeilijk is. Toch valt dat in de praktijk vaak wel mee. Mits je weet hoe je het aan moet pakken! Maar waarom zou je de moeite nemen? Uit je hoofd spelen heeft vele voordelen. Ik leg je graag uit wat die voordelen zijn!

 

1. Altijd kunnen spelen

Dit is misschien wel de meest voor de hand liggende reden: waar je ook bent, zodra er een instrument beschikbaar is, kun je iets laten horen. Steeds vaker vind je op openbare plaatsen (treinstations, ziekenhuizen) een piano of zelfs vleugel die je mag bespelen. Hoe leuk zou het zijn als je dan spontaan iets kunt laten horen!

 

2. Geen afleiding van de noten

Pianospelen is multi-tasken op hoog niveau. Er zijn vele dingen die je tegelijkertijd aan het doen bent. Maar een mens is daar helemaal niet op gebouwd. Eigenlijk kan je maar op 1 ding geconcentreerd zijn. Als je geen noten hoeft te lezen, scheelt dat weer een taak. Je kunt je dan veel beter op andere zaken focussen die eigenlijk belangrijker zijn en de muziek die je speelt mooier maken. Denk aan een goede techniek, dynamiek, frazering. Uit je hoofd spelen helpt je dus om mooier te spelen!

 

3. Je begrijpt beter wat je doet

Als je een stuk goed uit je hoofd wilt leren, doe je er goed aan om daar verschillende technieken voor te gebruiken. Eén belangrijke techniek is dat je echt uit je hoofd leert hoe een stuk in elkaar zit. Je analyseert het stuk: hoe is het opgebouwd, waar zitten de herhalingen, welke akkoorden worden er gebruikt en in welke volgorde, enz. Je komt er niet onderuit om echt in het stuk te duiken waardoor je het beter begrijpt en er dus ook meer van leert!

 

4. Het houdt je hersenen in conditie

Steeds nieuwe dingen uit je hoofd leren, zorgt ervoor dat je hersenen steeds weer uitgedaagd worden. Je blijft die grijze massa trainen en dat is heel goed! Net als met je spieren is het nodig dat je ze traint. Zonder training gaan ze steeds verder achteruit. Als je ouder wordt, word je natuurlijke behoefte om nieuwe dingen te leren wat minder. Maar juist dan is het heel erg belangrijk om je hersenen aan het werk te blijven zetten. Muziek maken en muziek uit je hoofd leren houd je scherp!

 

Voor alle leeftijden

Ook kinderen profiteren ervan als ze muziek maken en uit hun hoofd leren. Er worden allerlei nieuwe verbindingen in de hersenen gemaakt die ook heel handig zijn bij het uitvoeren van andere taken. Er is vaak onderzoek naar gedaan en iedere keer blijkt weer dat kinderen die muziek maken zich beter ontwikkelen. Ze doen het beter op school, worden socialer en tonen meer empathie naar anderen. Maar of je nu 5 jaar of 70 jaar of iets ertussenin bent, muziek maken is altijd goed voor je!

 

Hoe leer je uit je hoofd spelen

Uit je hoofd spelen kun je leren. Ook als je denkt dat jij er niet goed in bent! In de volgende blog zal ik uitleggen hoe je het uit je hoofd leren van een stuk het beste aan kunt pakken. En ik vertel je op welke manieren je dingen uit je hoofd kunt leren.

 

Uitdaging!

Maar voor nu daag ik je uit om de proef op de som te nemen. Neem een stuk wat je aan het studeren bent. Kies er 2 maten uit. Kijk er eerst goed naar: wat gebeurt er allemaal in die 2 maten? Dan ga je de rechterhand proberen te spelen. Je speelt het 5 x aandachtig alleen met rechts. Dan doe je het boek dicht en speel je het nog eens terwijl je naar je hand kijkt. Misschien gaat het nog niet vlekkeloos, maar ik durf te wedden dat ook jij dat stukje dan al een heel eind uit je hoofd kan spelen. Je kan meer dan je denkt!

 

Veel studeerplezier!

Een belangrijke studeertip die ik al mijn beginnende leerlingen meegeef is: “Oefen liefst elke dag 20 minuten. 2 x 10 minuten is de beste manier. 1x per week 2 uur oefenen is veel minder effectief.” Maar waarom is dat eigenlijk?

 

Concentratie

Er zijn 2 belangrijke redenen waarom vaak en kort studeren het meeste resultaat oplevert. Ten eerste heeft het te maken met je concentratie. Vergelijk het met je uithoudingsvermogen: als je voor het eerst gaat hardlopen, dan kan je het nog niet zo lang achter elkaar volhouden, je moet het opbouwen. Zeker in het begin is de tijdsduur waarop je goed geconcentreerd kan studeren nog niet zo lang. Wanneer je toch doorgaat, terwijl je niet goed geconcentreerd meer bent, neem je niet veel meer in je geheugen op. Daarom is 2x 10 minuten op een dag een goede manier om te starten. Ben je meer gewend geraakt aan studeren, dan kan je de tijd uitbreiden.

Geheugen

De tweede reden heeft te maken met hoe je hersenen werken.
In eerste instantie wordt alles opgeslagen in je korte termijn geheugen. Het probleem met je korte termijn geheugen is dat het een beperkte opslag capaciteit heeft; het raakt redelijk snel vol. Wanneer het vol is wordt oude informatie vervangen door nieuwe. Helaas heb je niet zelf bewust onder controle welke oude informatie er verdwijnt. De truc om ervoor te zorgen dat je onthoudt wat je wilt onthouden is: Herhaling! Herhaling zorgt er namelijk voor dat de informatie opgeslagen wordt in je lange termijn geheugen, en dat raakt nooit vol!
Dus alles wat je vaak doet/oefent/studeert onthoud je beter! 

Tijd

Tijd is iets waar we allemaal gebrek aan lijken te hebben. We willen er altijd meer van hebben! Maar helaas zullen we het moeten doen met wat we krijgen. Ieder etmaal heeft 24 uur, dat is voor iedereen hetzelfde. Het gaat erom hoe je omgaat met die tijd. Ik zeg altijd: het gaat niet om tijd hebben maar om prioriteiten stellen! Tja, dat willen de meeste mensen niet graag horen. Want dat geeft aan dat het wel degelijk in jouw macht ligt om ergens tijd aan te besteden. Je bent er zelf verantwoordelijk voor! Het is een kwestie van bewust tijd reserveren voor wat jij belangrijk vindt en dan misschien andere dingen bewust niet of minder doen. Want je kunt inderdaad niet alles doen!

Keuzes maken 

Als je graag een instrument wilt leren bespelen, zal je er dus tijd voor vrij moeten maken. Dan is 20 minuten op een dag toch ook wel weer te overzien. En dan is het helemaal geen ramp als ook dat niet altijd lukt. Maar wees dan wel zo eerlijk om toe te geven dat je andere dingen belangrijker vond om te doen en kies er daarna weer bewust voor om er tijd voor te reserveren. Dat hoeft niet lang, maar het liefst wel vaak. Want dan leer je het beste en gebruik je je tijd optimaal!!

Veel studeerplezier!

Luisteren rechtenvrij

Wanneer je muziek aan het maken bent, ben je veel verschillende dingen tegelijk aan het doen. Een keyboard leerling die afgelopen week bij mij op les kwam, had er moeite mee: noten lezen, rechterhand melodie spelen, linkerhand akkoorden spelen, waaronder een nieuw akkoord. Het valt ook niet mee! Toch is er iets wat je er zeker ook nog bij moet blijven doen: luisteren! 

Ingestudeerd

Het ging met deze leerling zeker niet slecht, maar er waren wel een paar foute noten in de melodie waar ze niet op reageerde. Het was duidelijk dat ze zelf niet in de gaten had, dat ze een andere noot speelde dan er stond. Vaak is het dan zo dat bij de herhaling precies dezelfde fout wordt gemaakt. Dan is het een foutje die “ingestudeerd” is. Dat was in dit geval duidelijk niet zo; het koste alleen allemaal zoveel van haar concentratie dat het luisteren er gewoon bij in was geschoten.

 

Luisteren

Natuurlijk weet iedereen wel dat muziek is om naar te luisteren, maar wanneer je zelf degene bent die de muziek maakt is dat niet altijd gemakkelijk en gaat het ook zeker niet altijd vanzelf! Toen ik haar vroeg om het nog eens te spelen en goed te luisteren of het wel klopte wat ze deed, was het verschil goed te merken! Nu hoorde ze wanneer ze een foute noot speelde en kon ze ook zelf deze corrigeren!

 

Niet alleen beginners hebben er last van

Ook een wat meer gevorderde piano leerling kreeg van mij het advies mee om goed te luisteren. Zij had een stuk waarbij het sustain pedaal gebruikt werd. Waar je precies moest wisselen stond niet aangegeven. Op veel plaatsen ging het goed, maar in 1 maat was het niet zo vanzelfsprekend hoe je het pedaal moest gebruiken. “Ga allerlei manieren uitproberen en luister goed. Doe het zoals jij het mooi vindt klinken.” Zij reageerde: “Ik hoorde wel dat het niet zo mooi klonk. Wat raar dat ik daar dan zelf niet op kom om het anders te proberen!” Hoewel ik begrijp dat ze het raar vindt, is mijn ervaring dat het heel vaak voorkomt. Ook hier geldt weer: je doet tijdens het muziek maken al zoveel, dat luisteren, en dan ook nog reageren op wat je hoort, er wel eens bij inschiet!

 

De gouden Tip

Muziek maken is multitasken in het kwadraat, en wij mensen zijn daar eigenlijk niet voor gemaakt! Dat tijdens het studeren het luisteren er wel eens bij inschiet is dus niet zo raar. Maar hoe los je dat dan op? De gouden tip hiervoor is: verplaats steeds je aandacht. Geef jezelf steeds een andere opdracht, bijvoorbeeld:

  • let de eerste keer dat je het speelt vooral op de vingerzetting van je rechterhand (speel die desnoods even apart)
  • de volgende keer luister je goed of het allemaal klopt wat je doet
  • de keer erna luister je of het ook echt allemaal mooi klinkt

Dit kan je weer herhalen voor je linkerhand en daarna met 2 handen samen, daarna met sustain pedaal. Of je gaat erop letten dat je de akkoorden mooi regelmatig speelt. Je kunt jezelf allerlei opdrachten geven om op te focussen. Uiteraard betekent dit dat je andere dingen dan misschien niet helemaal goed doet. Maar door steeds van aandachtspunt te wisselen, zal je niet snel fouten instuderen en heb je meer aandacht om ook echt te horen wat je doet!

Dus, niet vergeten:
Je oren zijn het belangrijkste hulpmiddel om fouten op te sporen en deze te corrigeren!luisteren 2 rechtenvrij

Veel studeerplezier!

 

Je wilt een instrument leren bespelen en droomt ervan om net zo goed te worden als……. Of: dat ene (nu nog veel te moeilijke) prachtige stuk zou je zo graag zelf willen spelen. Of je hebt nog een ander doel voor ogen. Het is goed om te weten waar je naartoe wilt werken, maar vergeet niet de route uit te stippelen en je aandacht op de weg te houden!

 

Het doel

Het is met muziek studeren hetzelfde als met zoveel dingen in het leven; als je ergens goed in wilt worden, moet je er veel tijd en moeite in stoppen. Het is fijn als je een duidelijk doel voor ogen hebt, dat helpt om gemotiveerd aan de slag te gaan. Bedenk wel dat dromen over dat doel op zich je er geen stap dichter bij brengt! Tijd dus om te bedenken wat de weg ernaartoe moet worden. Bijvoorbeeld: Je geeft je op voor lessen, bespreekt met je docent wat je moet leren en gaat aan het werk. Je denkt net dat je goed op weg bent en dan komt er een tegenslag. Maakt niet uit wat het is: je valt en breekt je arm, of er gebeurd iets anders wat je belemmert in het studeren. Laat je dan vooral niet ontmoedigen! Zie het allemaal als onderdeel van je reis naar het doel; er leiden zoveel wegen naar je bestemming en de snelste weg is lang niet altijd de mooiste of de beste!

 

De route

Als wij op vakantie gaan, bespreken we vooraf altijd onze bestemming. We weten dan waar we heen willen en stippelen vooraf onze route uit. We kiezen bewust al nooit de snelste route die voornamelijk gaat over rijkswegen en tolwegen, omdat we graag leuke dingen willen zien onderweg. Wij beginnen onze vakantie altijd zodra we de  straat van ons huis uitrijden. En hoewel we de route en onze eindbestemming voor ogen hebben, weten we ook dat we waarschijnlijk wel van de route af zullen wijken. De laatste keer dat we op weg naar Bretagne waren, reden we een per ongeluk verkeerd. “Ok, dan rijden we anders” was onze reactie. Uiteindelijk bracht het ons naar een heel leuk kustplaatsje wat we nooit gezien zouden hebben als we direct weer omgekeerd waren om de kortste weg te nemen!

Wees flexibel

Zo is het zeker ook met het (leren) maken van muziek: je moet je route onderweg gewoon aanpassen als je een verkeerde afslag hebt genomen of wanneer je een wegopbreking tegenkomt. Maak je er niet druk om dat het niet gaat zoals je vooraf bedacht had, wie weet wat de nieuwe route voor moois brengt! Laat je niet ontmoedigen maar ga vrolijk door en heb vertrouwen dat je er toch wel komt.

Bestemming bereikt!

Houd ondertussen je aandacht wel steeds op de weg en de omgeving. Als je alleen naar je doel kijkt, mis je niet alleen het moois onderweg, maar voor je het weet maak je brokken! Om veilig op je bestemming te komen moet je goed op de weg blijven letten. Zo is het ook met studeren: concentreer je op waar je mee bezig bent en geniet ervan alsof het eindresultaat er niet toe doet. Dat zorgt er alleen maar voor dat je sneller je bestemming bereikt!

Veel studeerplezier!

 

Improviseren: hoe doe je dat?

Toen ik begon met mijn studie aan het Rotterdams Conservatorium, was ik 16 jaar. Ik had altijd alleen maar van bladmuziek gespeeld en nog nooit van mijn leven geïmproviseerd. Nu had ik voor de richting “lichte muziek” gekozen ( Pop, Rock, Jazz, Latin, Fusion met klassiek piano als bijvak) en in die opleiding is het essentieel dat je improviseert. Dat was wel even schrikken! Ik had altijd het idee gehad dat improviseren iets is, waar je van nature goed in bent, of niet! En ik rekende mezelf tot de laatste categorie en al mijn medestudenten hoorden duidelijk bij de eerste; wat voelde ik me een kluns!

 

3 belangrijke inzichten

Mijn doel (of misschien kan ik beter zeggen: mijn droom) was heel duidelijk: mijn diploma halen en muziekdocent worden. Dat ik niet kon improviseren, was zeker een tegenvaller. Maar als ik iets in mijn hoofd heb, dan laat ik mij er niet zomaar vanaf brengen. Dus zat er maar 1 ding op: ik moest leren improviseren! Het kostte heel veel tijd, energie en doorzettingsvermogen, maar het was het waard. Ik heb leren improviseren en door dit proces heb ik een paar belangrijke inzichten opgedaan:
1. improviseren kun je leren
2. je kunt er beter maar vroeg mee beginnen
3. timing en ritme is het allerbelangrijkste, je hebt niet veel tonen nodig om iets leuks te maken

 

Methode

Tegenwoordig heb je in de meeste moderne methodes voor piano en keyboard al improvisatie opdrachten, waardoor je als beginner al redelijk snel met improviseren in aanraking komt. Natuurlijk ben je niet verplicht om het te leren, zolang je niet van plan bent om een opleiding te doen waar je het bij nodig hebt. Veel leerlingen vinden het in het begin ook eigenlijk niet leuk om te doen. Toch probeer ik altijd wel om leerlingen met zo’n opdracht aan het improviseren te krijgen. Want of je het leuk vindt, of niet, weet je pas nadat je een serieuze poging hebt gedaan om het te leren.

 

Weerstand

Dat veel leerlingen improviseren in het begin niet leuk vinden, is heel logisch! De kant en klare liedjes die ze al geleerd hebben, klinken veel leuker dan wat ze zelf in het begin verzinnen. Dat motiveert niet echt om ermee door te gaan. Bovendien is het onwennig, en dat voelt niet fijn. Het is dus belangrijk om, wanneer je pas begint met improviseren, een paar handige tips krijgt waardoor je snel vooruitgaat. Hieronder een paar tips om je op weg te helpen!

 

Improvisatie over akkoorden

Bij veel populaire muziekstijlen is het gebruikelijk dat je eerst de hele melodie met de akkoorden speelt. Dan komt de improvisatie, en je eindigt weer met de uitgeschreven melodie. De improvisatie kan gespeeld worden over het hele akkoordenschema: je vervangt dan de uitgeschreven melodie door je eigen improvisatie. Maar het komt ook voor dat er maar een paar akkoorden, die ook in het stuk voorkomen, steeds afgewisseld worden en dat je daar dan je improvisatie bij maakt. Deze laatste optie is het beste om mee te beginnen. Bij voorkeur met maar 2 akkoorden die per maat afgewisseld worden. Het is belangrijk dat je die akkoorden goed beheerst en blindelings kunt spelen, voordat je gaat proberen om te improviseren.

 

Zo simpel mogelijk

Kies vervolgens 1 of 2 (niet meer!) tonen uit die goed klinken bij beide akkoorden. Je kunt beter weinig tonen gebruiken en die in verschillende ritmische variaties spelen, dan veel tonen in een eentonig ritme. Probeer daarom verschillende ritmes te spelen met die 2 tonen terwijl je de akkoorden in de maat blijft spelen. Blijf dit oefenen totdat je merkt dat het je goed lukt om dit vol te houden. Vervolgens kun je er steeds 1 toon bij kiezen en het zo opbouwen.

 

Begeleiding

Het helpt enorm als je begeleiding goed klinkt. Dat inspireert je om iets leuks te bedenken. Speel je keyboard, dan kun je verschillende stijlen uitproberen om te kijken wat dat voor effect heeft op je improvisatie. Speel je piano, dan kan je misschien iets opnemen en dan met de opname meespelen. Of misschien ken je iemand die met je samen wil spelen. In een bandje om de beurt improviseren, is ideaal om te oefenen!

 

Verwacht geen wonderen

Alle begin is moeilijk, zeggen ze weleens. Dat geldt ook voor improviseren. Wees niet ontevreden als je de eerste tijd nog geen waanzinnig mooie improvisaties kunt maken. Bedenk dat jouw improvisatie goed is zoals die is. Fouten maken kan je niet, want jij bepaalt hoe jouw improvisatie klinkt en niemand anders. Als je vol blijft houden, zal je merken dat je er steeds meer lol in gaat krijgen omdat het steeds beter gaat klinken.

 

De melodie kan je helpen

Om weer wat nieuwe inspiratie op te doen voor je improvisatie, kan je de originele melodie gebruiken. Natuurlijk is het geen improvisatie meer als je de melodie naspeelt. Maar je kunt wel kijken welke noten er in de melodie staan, en die gebruiken. Of juist stukjes ritme gebruiken op andere tonen dan het origineel. Probeer eens hoe het klinkt als je stukjes van de melodie achterstevoren speelt, of alle tonen verdubbelt. Wie weet doe je zo weer nieuwe ideeën op!

 

De tips voor beginners in een notendop:

1. begin zo eenvoudig mogelijk, met 2 akkoorden en 2 tonen voor je improvisatie
2. door de 2 tonen in een leuk ritme te spelen, krijg je al een leuk resultaat. Ritme is heel belangrijk!
3. laat je inspireren door een leuke begeleiding
4. blijf nieuwe dingen proberen en onthoud dat je geen fouten kan maken. Schaam je niet voor wat je verzint! Alleen door het te doen word je steeds beter!
5. gebruik de originele melodie voor inspiratie

 

Veel studeerplezier!